petak, 15 decembar 2017 09:09

Sekularnost: Ključ za unapređenje ljudskih prava

Logo: Humans, Udruženje sekularnih humanista, Novi Sad Logo: Humans, Udruženje sekularnih humanista, Novi Sad

Na prostoru bivše Jugoslavije u društvima nastalim posle rata  Humanističke vrednosti ustuplie su mesto afirmisanju nacionalizama, seksizama i šovinizama zasnovanih na kolektivnom identitetu. Taj patrijarhlani kolektivni identitet podrazumeva pripadnost naciji i pripadnost religiji, onoj koja je od strane države favorizovana i implicirana kao većinska i  poželjna (umesto naglašenog individualizma i pluralizma). Tako da na delu imamo vrstu desekularizacije koja predstavlja svojevrsno uspostavljanje „crkvene države“ kao posledicu, ili kao sledbenicu prethodne čvrste i veoma prisutne sekularizacije u bivšoj Jugoslaviji.

Ono što sekularnost znači za sve građane jeste da pred državom Sve organizovane religije moraju biti jednako tretirane, a njihovi predstavnici izostavljeni iz sistema državnog aparata,  što bi se moralo odnositi na sve verske zajednice.
Individualizam i pluralizam su načela koja su preobrazila Evropu i bez kojih se ljudska prava ne mogu razumeti, niti negovati i unapređivati. Kako možemo razumeti potrebe bilo kojeg pojedinca, ili grupe unutar društva ako smatramo da one moraju biti podređene kreiranom kolektivnom identitetu? Kako razumeti ljudska prava pripadnika malih verskih zajednica, mimo (u srpskom slučaju) SPC, prava žena, lgbt osoba, ateista i svih građana i građanki ako gledamo isključivo kroz jednu retrogradnu, patrijarhalnu prizmu?

Osnaživanje Crkve tokom ratova 90ih i aktivno učestvovanje istaknutih članova SPC u  dehumanizaciji drugih naroda dovelo je do ksenofobije u društvu i kasnije do toga da predstavnici Crkve uđu u državne institucije kao nosioci javnih funkcija i time obezbede delovanje Crkve kroz državni aparat.  To delovanje ogleda se u lovu na veštice, tj. razračunavanju sa svima koji su „nepoželjni“ prema patrijarhalnom, tradicionalističkom poimanju. Na taj način su oštećeni svi oni koji ne pripadaju stvorenoj većini.

Nepoštovanje principa sekularnosti dovelo je do osnaživanja crkvenog delovanja kroz državni aparat što je rezultiralo klerikalizacijom društva uopšte, a naročito obrazovanja stvarajući dobar poligon za indoktrinaciju mladih. Dakle kadrovi u obrazovnom sistemu popunjavani su iz redova bliskih Crkvi i dnevno-politički podobnim pojedincima. Kao rezultat ove pojave imali smo po drugi put peticiju za ukidanje Darvinove teorije u sistemu obrazovanja kako bi se  favorizovao kreacionizam u javnim školama.  Prvi put ova inicijativa je došla iz samog obrazovnog sistema i to sa vrha, od strane ministarke obrazovanja Ljiljane Čolić. Poslednji pokušaj bio je u vidu peticije koju je podržao jedan broj ljudi iz same naučne zajednice. Srećom obe ove inicijative su odbijene zahvaljujući reakciji naučne zajednice, civlnog društva i šire javnosti, te danas naša deca u javnim školama uče naučno utemeljenu Darvinovu teoriju, potkrepljenu naučnim dokazima, barem na časovima biologije. 

Kulturološki relativizam

Moćna alataka u kreiranju retrogradnih stavova većine i za kasnije podilaženje istim. Kulturološki relativizam1 podrazumeva insistiranje na poštovanju prakse netolerancije u ime tolerancije. Kada se u ime poštovanja kulturološkog identiteta insistira na diskriminaciji prema ženama, lgbt osobama , pripadnicima malih verskih zajednica i svih koji su drugi i drugačiji. Potpuno izostavljajući principe individualizma i kršeći ljudska prava.
Primer ovakve vrste kulturološke relativizacije jeste kada se diskriminacija, govor mržnje i u krajnjem ishodu nasilje prema gej osobama opravdava pravom na konzervativno mišljenje i izražavanje stava, pritom potpuno zanemarujući način na koji to ugrožava postojanje stigmatizovane zajednoce.

Fundamentalizam

Ovakav sled događaja vodi nas u društvo koje neguje principe fundamentalizma.
Feministički pokret prepoznao je ovu pojavu na globalnom i regionalnom nivou:

„Feministički pokret identifikovao je, kako na globalnom tako i regionalnom planu, fundamentalizme kao političke pokrete desničarske ili ultradesničarske orijentacije koji deluju pod plaštom religije, etniciteta, tradicije, kulturnog nasleđa.
Fundamentalistički pokreti su globalni fenomen, međusobno su povezani, podržavaju se, stvaraju strateške saveze i koalicije: ma koliko međusobno bili suprotstavljeni, zajedno deluju i hrišćanski, islamski, jevrejski, hinduistički i drugi fundamentalisti u pravcu osujećivanja demokratije, ljudskih prava.“ 2
Fundamentalizam ne poznaje državne granice i koristeći se kulturloškom relativizacijom utiče na osporavanje ljudskih prava. Fenomen fundamentalizma se ne ograničava samo na religiju, već postoji čvrsta i vrlo opasna veza verskog i političkog fundamentalizma.
To je naročito opasno i štetno po društvo jer se fundamentalisti sve češće služe jezikom ljudskih prava koristeći kulturološku relativizaciju na taj način manipulišući vrednostima Humanizma. 3
Tako se u ime poštovanja ljudski prava i kulturnog identiteta u cilju zaštite konzervativnih, retrogradnih patrijarhalnih vrednosti osporavaju ljudska prava lgbt osoba, ljudska prava žena kada su u pitanju telesni integritet i reprodiktivna prava (prolife pokreti), kao i pravo na veroispovest pripadnicima malih verskih zajednica.


Zbog toga je važno da se  govori o ovakvim problemima i da se nastupa usaglašeno jer je građansko društvo i nevladin sektor kao njegov bitan instrument najvažnija poluga u izgradnji pravednog društva koje poštuje i unapređuje ljudska prava svih pripadnika društva.

1Maryam Namazie, aktivistkinja, London - Teheran, Rastući znaci fundamentalizma, demokratski i femnistički odgovori. Beograd, 13.10.2017.

2Staša Zajević, ŽUC, Rastući znaci fundamentalizma, demokratski i femnistički odgovori. Beograd, 13.10.2017.

3Magdalena Sztandarda, antropološkinja, Rastući znaci fundamentalizma, demokratski i femnistički odgovori. Beograd, 13.10.2017.

 

 

 

 

 

 

 

Povezani članci

  • 1956. u Beogradu prvi put emitovan TV prenos
    Na današnji dan 09.07.1956. u Beogradu je emitovan prvi eksperimentalni TV prenos povodom proslave stogodišnjice rođenja Nikole Tesle. Program iz privremenog studija u Institutu "Nikola Tesla" građani su pratili na…
  • Protest zbog izgradnje crkve ponovo u naselju Stepa Stepanović
    Udruženje stanara naselja "Stepa Stepanović" u Beogradu najavilo je danas da će u subotu, 30. juna, nastaviti svoj protest protiv izgradnje crkve u tom naselju na mestu na kojem je…
  • Beograd: Danas se održava Parada ponosa
    Parada ponosa Srbije pod sloganom "Matičarka, normalno" počeće danas u 11 časova šetnjom od Pionirskog do Studentskog parka u Beogradu.Učesnici će tokom Parade zatražiti donošenje zakonskog okvira, kojim će se…
  • Španija: Humani pristup humanitarnoj krizi
    Španska mornarica je tokom vikenda 27.05. preuzela 366 migranata iz Sredozemnog mora. Saopštili su da je brod spasilačke službe presreo četiri mala broda sa 73 migranta, dodajući da je prethodno…
  • Kritički Manifesto
    Maltene se ne posvađah sa prijateljicom koja je tvrdila da je fašizam već u Srbiji! Šokiran i unezveren, skrenuo sam prilično nevešto sa teme pričom o aktuelnim konkursima za projekte...Potpuni…